Их Хятадын бага асуудал буюу цахилгаан эрчим хүчийг экспортлох боломжийн тухай

Манай өмнөд их хөрш болох Хятад улсын эрчим хүчний хөгжлийн асуудал, болон манай улсаас цахилгаан эрчим хүч экспортлох тухай холбогдох байгууллагын хооронд явагдаж байгаа саналыг иш үндэс болгон Хятад улсын 21-р зууны хөгжлийн чиг хандлагыг хөндөх нь зүйтэй гэж үзэж байна. Хүн төрөлхтөн, улс орны хамгийн чухал мөрөөдөл бол хямд найдвартай, цэвэр эрчим хүчний эх сурвалжтай болох явдал гэж тэмдэглэсэн байдаг. Нэг ном зохиолд “хамгийн бага улсад ч гэсэн өөрийн том хүсэл эрмэлзэл байдаг” гэсэн байхыг олж үзээд үүнийг бичихэд хүргэж байна.

Эрчим хүчний аюулгүй байдал нь 21-р зууны дэлхийн хөгжил, тогтвортой байдлын гол сорилт, улс орны гадаад бодлогыг тодорхойлогч чухал хүчин зүйлийн нэг болоод байгааг бид дэлхийн нийтэд болж байгаа үйл явдаас ургуулан “эрчим хүчний хямралын зуун” буюу “албаар” тэгэж ойлгох ёстой болж байна.  Хөгжингүй ноёрхож байгаа улс орон ч гэсэн дэлхийн тавцанд өөрийн үүрэг зорилго, нэр хүндийг улам өсгөх, улмаар тэр зорилго нь ядуучуудыг тэгтэх, зээл тусламжийн доор нуугдаж “гегемоничлох” бодлогоо биелүүлэхийг хичээдэг. Улс орон бүр л өөрийн зорилгоо өөрт нуугдмал түлш эрчим хүчний нөөцөө “хөдөлгөөнд оруулж” бие биенээсээ хамааралтай болж байгаа бөгөөд ихэнх нь ийм нөхцөлд аж төрж, ирээдүйнхээ төлөө зовинож байдаг. Ялангуяа Хятад, Энэтхэг зэрэг “том эдийн засгийн үсрэлт“ дэлхийн эрчим хүчний хямралд хир үүрэг гүйцэтгэх бол, ө.х. өсөн нэмэгдэж байгаа хэрэгцээгээ хэрхэн хангах вэ гэдэг асуудал ганц, хоёр улсын хүрээнээс халих шинжтэй болжээ. Continue reading “Их Хятадын бага асуудал буюу цахилгаан эрчим хүчийг экспортлох боломжийн тухай”

Сурталчилгаа

Цахилгаан цөмийн реакторын боломжит нэгэн хувилбар

ОРШИЛ

Бид энд цөмийн эрчим хүчний өмнө тулгарч байгаа асуудлыг шийдвэрлэх, аюулгүй ажиллагаатай, экологийн хувьд цэвэр цахилгаан цөмийн реакторын нэг хувилбарыг товч авч үзлээ.  Continue reading “Цахилгаан цөмийн реакторын боломжит нэгэн хувилбар”

Түлшний элемент хэрхэн ажилладаг вэ?

“Өнөөдрийн бидний өндөр хөгжсөн инженерчлэлд хэрэглэгдэж буй эрчим хүчний хамгийн чухал эх үүсвэрийг бүгд ойлгодог эсэхийг би мэдэхгүй, энэ зүйл бол уурын хөдөлгүүр юм”. – Германы химич Вилхельм Оствальд, 1890 он

Цахилгаан үйлдвэрлэх төхөөрөмжийн талаарх ойлголт нь цайрын эрчим хүч үйлдвэрлэх үйл ажиллагааны зарчмаас үндэслэн хөгжсөн. Энэ нь урвалд оролцогчдоор дүүргэгдсэн электродууд дахь цайрын хүчлийн нөлөө бөгөөд электродыг багасгалгүйгээр нэгэн жигд үйл ажиллагаа явуулдаг. Continue reading “Түлшний элемент хэрхэн ажилладаг вэ?”

Түлшний элемент

Түлшний Элементийн Түүх

Түлшний элементийн зарчмыг Германы физикч Кристиан Фридрих Шөнбайн нээсэн ба ажил нь 1838 онд нэгэн шинжлэх ухааны сэтгүүлд нийтлэгдсэн.

Энэ зарчим дээр үндэслэн анхны түлшний элементийг Уэлсийн эрдэмтэн Уилъям Роберт Гроув Философийн болон Шинжлэх ухааны сэтгүүл-ийн 1839 оны 2 сарын  хэвлэлд батлан харуулсан ба 1842 онд энэхүү сэтгүүл дээр бүдүүвч зургийг нийтэлсэн байна. Continue reading “Түлшний элемент”

Цөмийн хуваагдлын урт настай бүтээгдэхүүний трансмутаци

Цөмийн түлшний цацраг идэвх ихтэй, урт настай зарим гол хаягдал бүтээгдэхүүнийг бага энергитэй протоноор трансмутацилах аргын физик үндсийг товч  авч үзье. Continue reading “Цөмийн хуваагдлын урт настай бүтээгдэхүүний трансмутаци”

Нарны концентраторын гадаргуу дээр ирэх нарны шууд цацрагийн энергийг тооцоолох

Товч агуулга

Нарны концентраторын гадаргуу дээр ирэх нарны шууд цацрагийн энергийг тооцоолох: Энэ өгүүлэлд нарны концентраторын гадаргуу дээр ирэх энергийн хугацаанаас хамаарах хамаарлыг тооцох хялбар арга, тодорхой объект дээр байрлах нарны концентраторын гадаргууд ирэх энергийг тооцоолсон. Continue reading “Нарны концентраторын гадаргуу дээр ирэх нарны шууд цацрагийн энергийг тооцоолох”

Физикчид квант Хильбертийн зочид буудлыг туршилтаар үүсгэжээ

1942 онд Германы математикч Давид Хильберт нэгэн бодлын туршилт зохиожээ. Хязгааргүйн ойлголтын өдөр тутмын байдлаас өөр чанарыг нь тодотгох зорилготой бодлын туршилт. Түүний Хильберт зочид буудлын бүх өрөө хүнтэй ч дахин хязгааргүй тооны хүмүүсийг өөр өрөөндөө авсаар байх боломжтой ажээ. Continue reading “Физикчид квант Хильбертийн зочид буудлыг туршилтаар үүсгэжээ”

Устөрөгчийн хэрэглээ

АНУ-д ойролцоогоор 9 сая метр тонн устөрөгчийг үйлдвэрлээд байна. Энэ нь 20-30 сая машин 5-8 сая өрхийг хангах эрчим хүч юм. Энэ бүх устөрөгчийг одоогоор металийг цэвэршүүлэх баяжуулахад голчлон ашиглаж байна. Энэ устөрөгчийн ихэнх хэсгийг Калифорни, Луйзиана, Техас мужид үйлдвэрлэж байна. Үндэсний сансар судлалын хүрээлэн буюу NASA устөрөгчийн тэргүүлэх хэрэглэгч юм. Устөрөгчийг сансрын түлш болгон хэрэглэх ба энэ нь сансрын хөлгийг тойрог замд оруулахад асар их хэмжээний эрчим хүчээр хангах юм. Continue reading “Устөрөгчийн хэрэглээ”

Монгол улсад Атомын Цахилгаан Станцыг ашиглах нь

Энергийн шинэ эх үүсвэр болох Атомын цахилгаан станцыг Монгол Улсад байгуулах боломжуудыг эрэлхийлж, түүний ач холбогдолтой юу? Continue reading “Монгол улсад Атомын Цахилгаан Станцыг ашиглах нь”

Хигссийн бозоны нээлт баталгаажсан нь

Том Адрон Мөргөлдүүлэгч (LHC)
Адрон Мөргөлдүүлэгч (LHC)

2013 оны 3 дугаар сарын 14-нд дэлхийн шинжлэх ухааны түүхэн дэх хамгийн том нээлтийн нэгийг баталгаажуулав. Анх 1964 онд Питер Хиггс таамагласан энэ эгэл бөөм (тулгуур бөөм) оршин байдаг нь бараг 50 жилийн дараа туршилтын байдлаар баталгаажсанаар ямартай ч эгэл бөөмсийн харилцан шүтэлцээг тайлбарласан онол болох Стандарт загварын зөв зүйтэй байж болохыг харуулсан юм. Continue reading “Хигссийн бозоны нээлт баталгаажсан нь”