Түлшний элемент хэрхэн ажилладаг вэ?

“Өнөөдрийн бидний өндөр хөгжсөн инженерчлэлд хэрэглэгдэж буй эрчим хүчний хамгийн чухал эх үүсвэрийг бүгд ойлгодог эсэхийг би мэдэхгүй, энэ зүйл бол уурын хөдөлгүүр юм”. – Германы химич Вилхельм Оствальд, 1890 он

Цахилгаан үйлдвэрлэх төхөөрөмжийн талаарх ойлголт нь цайрын эрчим хүч үйлдвэрлэх үйл ажиллагааны зарчмаас үндэслэн хөгжсөн. Энэ нь урвалд оролцогчдоор дүүргэгдсэн электродууд дахь цайрын хүчлийн нөлөө бөгөөд электродыг багасгалгүйгээр нэгэн жигд үйл ажиллагаа явуулдаг. Continue reading “Түлшний элемент хэрхэн ажилладаг вэ?”

Advertisements

Түлшний элемент

Түлшний Элементийн Түүх

Түлшний элементийн зарчмыг Германы физикч Кристиан Фридрих Шөнбайн нээсэн ба ажил нь 1838 онд нэгэн шинжлэх ухааны сэтгүүлд нийтлэгдсэн.

Энэ зарчим дээр үндэслэн анхны түлшний элементийг Уэлсийн эрдэмтэн Уилъям Роберт Гроув Философийн болон Шинжлэх ухааны сэтгүүл-ийн 1839 оны 2 сарын  хэвлэлд батлан харуулсан ба 1842 онд энэхүү сэтгүүл дээр бүдүүвч зургийг нийтэлсэн байна. Continue reading “Түлшний элемент”

Цөмийн хуваагдлын урт настай бүтээгдэхүүний трансмутаци

Цөмийн түлшний цацраг идэвх ихтэй, урт настай зарим гол хаягдал бүтээгдэхүүнийг бага энергитэй протоноор трансмутацилах аргын физик үндсийг товч  авч үзье. Continue reading “Цөмийн хуваагдлын урт настай бүтээгдэхүүний трансмутаци”

Нарны концентраторын гадаргуу дээр ирэх нарны шууд цацрагийн энергийг тооцоолох

Товч агуулга

Нарны концентраторын гадаргуу дээр ирэх нарны шууд цацрагийн энергийг тооцоолох: Энэ өгүүлэлд нарны концентраторын гадаргуу дээр ирэх энергийн хугацаанаас хамаарах хамаарлыг тооцох хялбар арга, тодорхой объект дээр байрлах нарны концентраторын гадаргууд ирэх энергийг тооцоолсон. Continue reading “Нарны концентраторын гадаргуу дээр ирэх нарны шууд цацрагийн энергийг тооцоолох”

Физикчид квант Хильбертийн зочид буудлыг туршилтаар үүсгэжээ

1942 онд Германы математикч Давид Хильберт нэгэн бодлын туршилт зохиожээ. Хязгааргүйн ойлголтын өдөр тутмын байдлаас өөр чанарыг нь тодотгох зорилготой бодлын туршилт. Түүний Хильберт зочид буудлын бүх өрөө хүнтэй ч дахин хязгааргүй тооны хүмүүсийг өөр өрөөндөө авсаар байх боломжтой ажээ. Continue reading “Физикчид квант Хильбертийн зочид буудлыг туршилтаар үүсгэжээ”

Устөрөгчийн хэрэглээ

АНУ-д ойролцоогоор 9 сая метр тонн устөрөгчийг үйлдвэрлээд байна. Энэ нь 20-30 сая машин 5-8 сая өрхийг хангах эрчим хүч юм. Энэ бүх устөрөгчийг одоогоор металийг цэвэршүүлэх баяжуулахад голчлон ашиглаж байна. Энэ устөрөгчийн ихэнх хэсгийг Калифорни, Луйзиана, Техас мужид үйлдвэрлэж байна. Үндэсний сансар судлалын хүрээлэн буюу NASA устөрөгчийн тэргүүлэх хэрэглэгч юм. Устөрөгчийг сансрын түлш болгон хэрэглэх ба энэ нь сансрын хөлгийг тойрог замд оруулахад асар их хэмжээний эрчим хүчээр хангах юм. Continue reading “Устөрөгчийн хэрэглээ”

Монгол улсад Атомын Цахилгаан Станцыг ашиглах нь

Энергийн шинэ эх үүсвэр болох Атомын цахилгаан станцыг Монгол Улсад байгуулах боломжуудыг эрэлхийлж, түүний ач холбогдолтой юу? Continue reading “Монгол улсад Атомын Цахилгаан Станцыг ашиглах нь”

Хигссийн бозоны нээлт баталгаажсан нь

Том Адрон Мөргөлдүүлэгч (LHC)
Адрон Мөргөлдүүлэгч (LHC)

2013 оны 3 дугаар сарын 14-нд дэлхийн шинжлэх ухааны түүхэн дэх хамгийн том нээлтийн нэгийг баталгаажуулав. Анх 1964 онд Питер Хиггс таамагласан энэ эгэл бөөм (тулгуур бөөм) оршин байдаг нь бараг 50 жилийн дараа туршилтын байдлаар баталгаажсанаар ямартай ч эгэл бөөмсийн харилцан шүтэлцээг тайлбарласан онол болох Стандарт загварын зөв зүйтэй байж болохыг харуулсан юм. Continue reading “Хигссийн бозоны нээлт баталгаажсан нь”

Цаг хугацааны чиг

Манай зууны эхэн хүртэл хүмүүс үнэмлэхүй цаг хугацаанд итгэж байв. Энэ нь үйл явдал бүрийг цор ганц байдлаар “цаг хугацаа” хэмээх нэгэн хэмжигдэхүүнээр тэмдэглэж болох бөгөөд яг зөв явдаг цаг хоёр үйл явдал хооронд ижил хугацааг заана гэдгийг илэрхийлнэ. Гэвч гэрлийн хурд аливаа ажиглагчдын хувьд тэрээр хэрхэн хөдөлж байгаагаас үл хамааран ижил байна гэсэн нээлт үнэмлэхүй цаг хугацааны оршихуйг үгүй хийсэн харьцангуй ерөнхий онол бий болоход хүргэсэн юм. Continue reading “Цаг хугацааны чиг”