Махатма – 20-р зууны агуу сэтгэлтэн

Далайн умард зүгт, цаст уулсын өмнө зүгт орших оронг Бхарат варша гэж нэрлэдэг.

Ногоон, үржил шимтэй толгодууд, наранд гялтганах цэцэглэх модод, эрдэнэшиш сугсалзах талбайгаар дүүрэн орон. Дорно зүгт нь алтан цацраг гийсэн Энэтхэг орон гурван талаасаа далайн давалгааны эгшигт найгалзах наргил моддоор дүүрэн далайн эргээр хүрээлэгджээ. “Махатма – 20-р зууны агуу сэтгэлтэн” -ийг үргэлжлүүлэн унш

Цацрагийн хяналт, аюулгүй байдлын үндэсний дэд бүтцийг сайжруулах чиглэлээр ОУАЭА-аас Монгол улсад хэрэгжүүлж буй төслүүдийн тойм, үр дүн

Чернобылийн атомын цахилгаан станцад гарсан ослын сургамж, хөрш зэргэлдээ орнуудын цөмийн технологийн хөгжил, манай оронд судалгаа шинжилгээ, аж үйлдвэр, эрчим хүч, эрүүлийг хамгаалах салбарт цөмийн технологи, цацрагийн үүсгүүрийг өргөнөөр хэрэглэх болсонтой уялдан, цацрагийн хамгаалалтын дэд бүтцийг сайжруулах, цацрагийн хяналтын албыг бэхжүүлэх асуудал чухлаар тавигдсан. “Цацрагийн хяналт, аюулгүй байдлын үндэсний дэд бүтцийг сайжруулах чиглэлээр ОУАЭА-аас Монгол улсад хэрэгжүүлж буй төслүүдийн тойм, үр дүн” -ийг үргэлжлүүлэн унш

Токаймура дахь критик осол

Оршил

Цөмийн түлшний циклийн аюулгүй зарчим нь реакторын үйл ажиллагаанд үргэлж тусгагдсан байх ёстой. Учир нь Бага хэмжээний материалаас маш их хэмжээний энерги ялгарах процесс явагдаж байдаг. Шим мандалд тархвал маш их хор хохирол учруулах хангалттай хэмжээний цацраг идэвхт материалууд байдаг. Реактороос өндөр цацраг идэвхтэй хаягдал гардаг. Цөмийн түлшний циклийн нөгөө хэсэг нь хүн болон байгаль орчинд онцын хор хохирол учруулахгүй тул зарим орнуудад энэ талаарх зохион байгуулалт хангалтгүй байдаг.  “Токаймура дахь критик осол” -ийг үргэлжлүүлэн унш

Хүнсний бүтээгдэхүүний цацраг идэвхийн хяналтын зарим дүнгээс

Н.Оюунтүлхүүр, Э.Нямдаваа, Д.Шадраабал, Г.Манлайжав, Ч.Улаанхүү  (УМХГ-ын Цацраг, тусгай хяналтын улсын алба)

Оршил

Олон жилийн туршид газар дээр ил цөмийн туршилтууд хийж байсан болон зарим улс орнуудад тохиолдсон цөмийн төхөрөмжийн ослуудын улмаас сүүлийн хагас зуун жилд дэлхийн гадаад орчин дахь үүсмэл цацраг идэвхт изотопуудын хэмжээ нэмэгдсэн учраас манай улсын экспорт, импортын хүнсний бүтээгдэхүүний цацрагийн хяналтын ажил эхэлсэн юм. Олон улсын атомын энергийн агентлагийн мэдээлснээр 1986 онд Чернобылийн атомын цахилгаан станцад гарсан ослын улмаас 2.9×1017 Бк идэвхтэй цацраг идэвхт цезий-137 эвдэрсэн реактороос агаар мандалд хаягдаж [1,2] гадаад орчинд тархсан бөгөөд үүний нөлөөгөөр баруун европын нутаг дэвсгэрт ихээхэн хэмжээний цацраг идэвхт уналт болсон билээ. Нэгэнт гадаад орчинд хуримтлагдсан цөмийн хуваагдлын бүтээгдхүүнүүд болох үүсмэл цацраг идэвхт изотопууд нь хоол хүнс, ундны ус, амьсгалын замаар дамжин хүний биед орж дотоод шарлагын эх үүсвэр болно. “Хүнсний бүтээгдэхүүний цацраг идэвхийн хяналтын зарим дүнгээс” -ийг үргэлжлүүлэн унш

Их дээд сургуулийн багш нарын харилцааны ур чадварыг сайжруулах арга зам ба боломж

Ш.Ихбаяр, СУИС-РТМУС

2019 оны 01 сарын 28

Товч агуулга

Их дээд сургуулийн багш нарын харилцааны ур чадвар нь оюутнуудын хичээл сурлагын амжилтад нөлөөлөх хүчин зүйлсийн хувьд ач холбогдлоор суралцагчийн хичээл зүтгэлийн дараа орохуйц хамгийн гол хүчин зүйл гэж таамаглаж байна. Иймийн тул багш нарын харилцааны ур чадвараа сайжруулах арга замуудыг өмнөх судалгаанууд дээр үндэслэн хоёр үндсэн хэсэгт хувааж авч үзэв: Багшийн хүн хоорондын харилцааны ур чадвар, багшийн сурган хүмүүжүүлэх харилцааны ур чадвар. Багшийн хүн хоорондын харилцааны ур чадварыг нийгмийн харилцааны хэлбэр, харилцааны зовнилын түвшин, харилцах эрмэлзэл гэсэн гурван зан байдалд хувааж авч үзсэн ба эдгээр зан байдлуудыг эерэг тийш ухамсартайгаар хөгжүүлснээр аливаа багшийн хүн хоорондын харилцааны ур чадвар дээшлэх болно. Багшийн сурган хүмүүжүүлэх харилцааны ур чадварыг багшийн ойлгомжтой байдал, багшийн ойр байдал гэсэн хоёр үндсэн ур чадварт задлан үзсэн агаад энэхүү хоёр чадварыг хөгжүүлснээр багшийн сурган хүмүүжүүлэх харилцааны ур чадварт ахиц гарна.

Түлхүүр үгнүүд: Багшийн хүн хоорондын харилцааны ур чадвар, багшийн сурган хүмүүжүүлэх харилцааны ур чадвар, багш, суралцагч “Их дээд сургуулийн багш нарын харилцааны ур чадварыг сайжруулах арга зам ба боломж” -ийг үргэлжлүүлэн унш

Цахилгаан цөмийн реакторын боломжит нэгэн хувилбар

ОРШИЛ

Бид энд цөмийн эрчим хүчний өмнө тулгарч байгаа асуудлыг шийдвэрлэх, аюулгүй ажиллагаатай, экологийн хувьд цэвэр цахилгаан цөмийн реакторын нэг хувилбарыг товч авч үзлээ.  “Цахилгаан цөмийн реакторын боломжит нэгэн хувилбар” -ийг үргэлжлүүлэн унш

Ноён хутагт Данзанравжаа – Зарим хүний цадигаас

Дулдуй барин гуйлга гуйн явах Өлзийт хэмээгчийн хүү Равжаа. Равжаа хүү 7 настайдаа “Хурмаст тэнгэр” хэмээх алдарт дууг зохиосон гэдэг. Тэрбээр хожмоо Говийн догшин ноён хутагт Данзанравжаа хэмээн заларсан билиг танхай яруу найрагч, соён гэгээрүүлэгч байсныг монгол хүн бүхэн мэднэ. Түүний “Зарим хүний цадигаас” зохиолыг толилуулъя. “Ноён хутагт Данзанравжаа – Зарим хүний цадигаас” -ийг үргэлжлүүлэн унш

Кеннет Кларкын санаа оноо буюу ‘Соёл иргэншил’ цуврал

Кеннет Кларк нь дэлхийд нэртэй түүхч, урлаг судлаач, зохиолч байсан агаад BBC-д зориулан хийсэн Соёл иргэншил гэх барууны түүх, урлагийн талаарх тун сонирхолтой цуврал баримтат кино нь 1969 онд гараад хит болж байжээ (тухайн үеийн хүмүүсийн боловсрол сайн байсны баталгаа гэлтэй).  “Кеннет Кларкын санаа оноо буюу ‘Соёл иргэншил’ цуврал” -ийг үргэлжлүүлэн унш

Всеволод Емильевич Мейерхольд (1874-1940)

Всеволод Мейерхольд нь хорьдугаар зууны Театрт том хувь нэмэр оруулагч, шинийг санаачлагч, чадварлаг найруулагч байсан юм. Всеволод Мейерхольд нь театрын түүхэнд хамгийн их шинэ санаа гарган, өөрчлөлтийг шийдэмгий хийдэг байснаараа алдаршсан билээ. Түүнийг алдарт театрын найруулагч Константин Станиславксийтай арга барилаараа эсрэгцэж гарч ирсэн томоохон найруулагч гэж үздэг юм. Мейерхольд бол театрын урлагт анхны симболист хэв маягийг бий болгосон Оросын найруулагч юм. Түүний арга барил конструктивист, экспрессионист зэрэг урсгалуудтай холилдсон байдгаараа онцлог юм.

“Всеволод Емильевич Мейерхольд (1874-1940)” -ийг үргэлжлүүлэн унш

Хаяа тэлэх анхны алхам

Эдүгээ хүртэлх дэлхийн улс гүрэн бүр ашиг сонирхлоосоо болж бусадтай дайтах уу? Эсвэл найрамдах уу гэдэг асуултанд өөр өөрийнхөө эрх ашгийн үүднээс хариулж ирсэн юм. Түүхээс үзэхүйд, найрамдахаасаа илүү дайтах замыг сонгож байсан нь их зонхи. Тэр тусмаа XIII-XIY зуунд шүү дээ. Цаг үе бол түүхийн дуран авай болой. “Хаяа тэлэх анхны алхам” -ийг үргэлжлүүлэн унш