Ардчиллын цаадтай

…… Ардчилсан тогтолцоонд, өнөө үед Монголын ард түмний үеийн үед оюун санаагаар нь уламжилж ирсэн ойлголтуудыг нь хуурч мэхлэхийн тулд хуйвалдаан, хээл хахууль гэдэг ойлголтыг авилга гэдэг үгээр төлөөлүүлдэг болчихсон. Сүүлийн хэдэн жилд л авилга гэдэг үг сонин бүхэн дээр гарч, хүн бүхний амнаас сонсогдож байна. Хуйвалдаан болоод хээл хахууль гэдэг үгийг тайлбарлаваас “хээл” гэдэг нь хүнд ямар нэг юм өгөх гээд үйлдэл, тохиролцоо хийгдэж байгааг нь хэлнэ. Үүнийхээ дараа тухайн хүнд ямар нэг албан тушаал, эсвэл тодорхой материаллаг зүйлээр заавал хахуульдаж “урамшуулал” болгож өгнө. Тиймээс энэхүү хээл хахууль, хуйвалдаан нь үеийн үед монголчуудын оюун санаанд жигших ойлголтыг төрүүлсэн байдаг. Continue reading “Ардчиллын цаадтай”

Advertisements

Herpes Simplex вирус

Грек хэлний herpein буюу “мөлхөх” гэсэн үгнээс энэ вирусын нэр гаралтай. Herpes Simplex вирусын 2 төрөл байдаг (HSV1 ба HSV2). HSV-ийн 2 дэд ангийг серологи дээр үндэслэн гаргажээ. Энэ вирус нь ямар ч амьтны ямар ч төрлийн эс дээр ургаж чаддаг ажээ.

Лабораторид энэ 2 төрлийн серотипыг ургуулахад хоёр өөр үр дүнг үзүүлдэг байна. HSV1 нь мэрэгчдийн эсийн өсгөвөр дээр илүү нейровирулент байдаг байна. HSV1 нь эдийн өсгөвөр дээр эсүүдийг дугариг хэлбэрт оруулдаг байхад HSV2-ээр халдварлагдсан эсүүд хоорондоо наалддаг байна. Continue reading “Herpes Simplex вирус”

Казейн гидролизат II пептидийн функциональ шинж чанар

Оршил

Сүүлийн жилүүдэд хүнсний уургийн функциональ шинж чанарыг сайжруулах дээр ихээхэн анхаарч үзэж байгаа билээ. Хүнсний уургийн шинж чанарын функциональ тал дээр хүссэн байдалдаа хүргэх гэсэн оролдлогуудыг химийн, ферментийн, физик өөрчлөлт оруулах аргуудаар хийж байгаа болно. Continue reading “Казейн гидролизат II пептидийн функциональ шинж чанар”

Вакцин гэж юу вэ?

Халдварт өвчин тусаад эдгэрсэн хүн уг халдвараар дахин өвчилдөггүйг ажиглан мэдсэн нь халдварт өвчнөөс сэргийлэх бэлдмэл боловсруулан хэрэглэх санааг төрүүлсэн байна.

            Эртний Хятадад цагаан цэцгээр өвчлөгсдийн шархан дээр тогтсон тавнаас нунтаг бэлдэн хамарт татдаг заншилтай байсан. Continue reading “Вакцин гэж юу вэ?”

Хөрсний бүтэц, шинж чанар

Байгалийн янз бүрийн хүчин зүйлийн нөлөөгөөр үүссэн литосферийн дээд давхарга, амьд организм үрждэг манай гаригийн биосферийн хамгийн чухал хэсгийг хөрс гэнэ. Continue reading “Хөрсний бүтэц, шинж чанар”

Цуу

Цуу нь эртний дорнодын соёл иргэншилд мэдэгдэж байсан, эхэн үедээ ядуу хүний ундаа байдлаар хэрэглэгдэж байснаа хожим Эртний Грек, Ромд эмчлэх хэрэгсэл болон ашиглагдах болжээ. Continue reading “Цуу”

Хүлэмжийн хий нэмэгдсээр, дэлхий дулаарсаар

Өнөөгийн нийгэмд аж үйлдвэрлэлт хэт эрчимтэй явагдсанаар нүүрсхүчлийн хий болон бусад хорт бодисууд агаар болон байгаль орчинд ихээхэн хор хохирол учруулж байна. Үүнээс үүсч байгаа хамгийн том сөрөг дам нөлөө нь дэлхийн цаг агаарын дулаарал болоод байгаа юм. Нүүрсхүчлийн хий нь агаар мандлын 53%-ийг эзэлдэг бөгөөд энэ нь ихэвчлэн үйлдвэрлэл болон тээврээс шалтгаалдаг гэж үздэг. Дэлхийн дулаарал явагдсанаар олон байгалийн гаж үзэгдэл бий болсоор байна. Үүний хамгийн тод жишээ нь хойд мөсөн туйлын мөс хайлж байгаа нь дэлхийн эрэг дагуу оршдог олон том хотуудад аюул учруулж байгаа юм. Continue reading “Хүлэмжийн хий нэмэгдсээр, дэлхий дулаарсаар”

Онигири

Намар ирж, Японы хөдөө тосгод алтлаг өнгөнд умбана. Энэ бол будаа хураалтын цаг.  Эрт цагаас хойш будаа Япончуудын тогтмол хэрэглээ байсаар иржээ.

Будааг идэх нэгэн түгээмэл арга бол онигири юм. Дөнгөж агшаасан будааг халуун дээр нь гарын алгын чинээ бөөрөнхийлж бэлтгэнэ. Хаа ч авч явахад тохиромжтой энэхүү онигириг дайнд яваа самурай нар, мөн аялагчид дээдлэн хэрэглэдэг байжээ. Continue reading “Онигири”

Протеаза

Протеаза гэж уургийн катаболизмыг пептидийн холбоон дахь амин хүчил хоорондын пептид холбоог гидролизод оруулах замаар протеолизыг явуулдаг бүлэг ферментүүдийг нэрлэдэг юм. Протеаза нь гидролазын бүлгийн ферментэд хамаардаг юм.

Continue reading “Протеаза”